SLS ve Silikon İçeren Ürünler Saça Zamanla Nasıl Zarar Verir?
Bariyer Bozulması, Birikim ve Saç Dökülmesine Giden Süreç
Saç bakım ürünlerinde en sık karşılaşılan iki bileşen grubu SLS (Sodium Lauryl Sulfate) ve silikonlardır. Bu maddeler kısa vadede temizlik, parlaklık ve yumuşaklık hissi sağlasa da, uzun süreli ve düzenli kullanımlarda saç teli ve saç derisi fizyolojisini bozarak dolaylı saç dökülmesine zemin hazırlayabilir.
Bu etki ani değil; kümülatif (zamanla biriken) bir süreçtir.
SLS Nedir ve Saça Etkisi Nasıldır?
SLS, güçlü bir anyonik yüzey aktif maddedir. Temel görevi yağı ve kiri hızlı şekilde çözmektir. Ancak bu güç, saç ve saç derisi için her zaman avantaj değildir.
Bilimsel olarak SLS’nin etkileri:
- Saç derisinin lipid bariyerini çözer
- Koruyucu sebum tabakasını aşırı derecede uzaklaştırır
- Saç telinin kütikül tabakasını kaldırır
- Transepidermal su kaybını artırır
Robbins’in Chemical and Physical Behavior of Human Hair kitabında, SLS gibi sert sürfaktanların saç telinde protein kaybına ve kütikül hasarına yol açtığı açıkça belirtilmektedir.
Uzun Vadede SLS Kullanımının Sonuçları
- Saç derisi kuruluğu ve hassasiyet
- Mikro-inflamasyon (gözle görünmeyen kronik irritasyon)
- Kepeklenme ve kaşıntı
- Saç köklerinin stres altına girmesi
Bu durum saç köklerini anajen (büyüme) fazından telogen (dinlenme) fazına daha hızlı geçirir. Bu da dökülmenin artmasına neden olur.
Silikonlar Ne Yapar, Ne Yapmaz?
Silikonlar (Dimethicone, Cyclopentasiloxane, Amodimethicone vb.) saçı onarmaz. Saç telinin etrafını saran sentetik bir film tabakası oluşturarak:
- Parlaklık algısı yaratır
- Sürtünmeyi azaltır
- Hasarı geçici olarak gizler
Ancak silikonların büyük bölümü suda çözünmez ve düzenli kullanımda saç telinde ve saç derisinde birikim (build-up) yapar.
Bouillon ve Wilkinson’ın saç biyolojisi çalışmalarında, hidrofobik film oluşturan maddelerin saç telinin aktif madde emilimini ciddi biçimde azalttığı gösterilmiştir.
SLS + Silikon Birlikteliği Neden Daha Sorunludur?
Asıl risk, bu iki bileşenin aynı rutin içinde birlikte kullanılmasıdır.
Bu döngü genellikle şöyle işler:
- SLS, saç derisinin doğal yağlarını aşırı şekilde temizler
- Kuruyan saç teli pürüzlenir ve matlaşır
- Silikon, bu hasarı maskelemek için saçı kaplar
- Silikon tabakası birikir
- Saç derisi nefes alamaz
- Aktif içerikler foliküle ulaşamaz
Sonuçta saç:
- Daha çabuk yağlanır
- Daha fazla ürün ister
- Daha fazla dökülmeye başlar
Bu bir kısır döngüdür.
Saç Dökülmesiyle İlişkisi (Bilimsel Çerçeve)
Önemli bir ayrım yapılmalıdır:SLS ve silikonlar doğrudan saç dökmez.
Ancak şu mekanizmalarla dökülmeye zemin hazırlar:
- Saç derisi bariyerinin bozulması
- Kronik irritasyon ve düşük dereceli inflamasyon
- Folikül ağızlarının oklüzyonla baskılanması
- Oksijen ve besin akışının azalması
Journal of Cosmetic Science’ta yayımlanan çalışmalarda, saç derisi üzerinde uzun süre kalan film tabakalarının foliküler fonksiyonları olumsuz etkileyebileceği vurgulanmaktadır.
“İlk Başta Çok İyi Geliyordu” Etkisi
Bu ürünleri kullanan birçok kişi şunu deneyimler:
- İlk haftalar: Temiz, parlak, yumuşak saç
- 1–2 ay sonra:Saç ağırlaşırHacim kaybolurDökülme artar
- Saç ağırlaşır
- Hacim kaybolur
- Dökülme artar
Bu durum ürünün saçı iyileştirmesinden değil, hasarı geçici olarak gizlemesinden kaynaklanır.
Yani ;
SLS ve silikon içeren ürünler:
- Saç derisinin doğal dengesini bozar
- Saç telinde birikim yaratır
- Uzun vadede saç köklerini zayıflatır
- Dolaylı olarak saç dökülmesini artırabilir
Bu nedenle uzun vadeli saç sağlığı için sert sülfatlar ve biriken silikonlar yerine,nazik temizleyiciler, bitkisel esterler ve yararlı aktifler içeren formüller tercih edilmelidir.